NGUYÊN NHÂN SẦU RIÊNG BỊ SƯỢNG VÀ CÁCH KHẮC PHỤC – AGRICULTURE
Bài Viết Chọn Lọc

NGUYÊN NHÂN SẦU RIÊNG BỊ SƯỢNG VÀ CÁCH KHẮC PHỤC

Posted On June 23, 2018 at 10:41 am by / Comments Off on NGUYÊN NHÂN SẦU RIÊNG BỊ SƯỢNG VÀ CÁCH KHẮC PHỤC

Sầu riêng trái cây nhiều người ưa chuộng bỡi hương thơm đặc trưng cùng với vị ngọt thơm béo ngậy vốn có của riêng nó. Nhưng khi sầu riêng bị sượng thì phẩm chất của nó không còn ngon nữa mà bị giảm sút đi đáng kể, dẫn đến giá thành bán ra cũng không cao.

Nguyên nhân từ đâu dẫn đến việc trái sầu riêng bị sương mất đi phẩm chất vốn có của nó. Hộ trồng hãy cùng tham khảo và tìm hiểu nguyên nhân với caygiongeakmat.com.vn để tìm ra phương hướng và giải pháp khắc phục tình trạng này nhé.

Nguyên nhân sầu riêng bị sượng

cách khắc phục sầu riêng bị sượng

  • Do sự cạnh tranh chất dinh dưỡng giữa trái với đọt non, cây không đủ chất dinh dưỡng cung cấp cho trái cũng khiến trái bị sượng.

  • Khi trồng ở vùng đất trũng vùng có hệ thống thoát nước không được tốt nên giai đoạn nuôi trái cây vẫn ra đọt và lá nón cạnh tranh dinh dưỡng với trái.

  • Thời gian 1-2 năm đầu của sầu riêng trồng bằng hạt cây vẫn đang phát triển nên ra đọt vào giai đoạn nuôi trại đây cũng là nguyên nhân khiến trại bị sượng.

  • Trái càng lớn khả năng bị sượng càng cao vì chất dinh dưỡng thường bị phân bố không đồng đều.

  • Giai đoạn nuôi trái bón phân có hàm lượng clo làm cây tích nước cơm bị giảm đi trái thì sượng.

Cách khắc phục

Cách khắc phục sầu riêng bị sượng bà con cần áp dụng một trong những cách sau:

Hạn chế tình trạng cạnh tranh dinh dưỡng

  • Nguyên nhân chính dẫn đến việc sầu riêng sượng đó chính là do cây mất cân bằng dinh dưỡng. Nên hạn chế việc cây ra đọt non vào giai đoạn đang nuôi trái.

  • Phun phân MKP ( 0-53-54) pha với liều 50 – 100g/lít nước để phun, pha Natrai Kali 150g/ 1 lít phun hai mặt lá thời gian phun cách nhau 7-10 ngày trong giai đoạn cây đậu quả.

  • Không dùng phân có chứa clo để bón cho cây.

  • Khi cây nuôi trái nên bón nhiều kali.

  • Kích thích cho cây ra hoa đồng đều cùng đợt để khi đậu trái không có sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa trái non với trái già. Thời điểm thu hoạch cũng cùng lúc tiện cho việc chăm sóc thăm vườn.

  • Cây ra hoa đợt 2 nên cắt bỏ đi để chúng không có khả năng cạnh tranh chất dinh dưỡng vì đợt ra hoa sau tỷ lệ đậu trái thấp và trái thường hay méo mó.

Quản lý nước

sầu riêng bị sượng

  • Khi cây đậu trái tiến hành làm khô đất không được để đất tăng độ ẩm bằng cách dùng bao nilong che đất vào mùa mưa tránh tình trạng mưa làm cơm sượng trái. Việc làm này giúp trái chín ngọt hơn cơm khô ráo ngon hơn.

  • Rút nước cho đất khô ráo chừng 3-5 ngày hãy thu hoạch và tránh thu hoạch vào mùa mưa.

  • Nên kích thích cho cây ra hoa đậu trái sớm để khi thu hoạch là mùa khô trái sẽ ít bị sượng hơn.

Bón phân đúng cách

  • Dùng phân bón lá có chứa hàm lượng Bo để bổ sung cho cây.

  • Cây đậu trái được 2 tháng nên phun Ca(NO3)2 với nồng độ 0,2% sau đó 15 ngày nên phun thêm Mg(SO4)2 với nồng độ 0,2% và trước thời điểm thu hoạch 1 tháng phun KNO3 1%. Trong suốt quá trình cây nuôi trái nên bổ sung thêm caxi, Magie, Kali đều đặn.

Thời điểm thu hoạch

  • Tính chính xác thời điểm thu hoạch khi trái có độ chín hợp lý không sượng.

  • Tùy vào mỗi giống sầu riêng sẽ có thời điểm thu hoạch khác nhau. Chẳng hạn như giống sầu riêng Monthong thời gian thu hoạch là 115 – 120 ngày sau khi đậu trái. Sầu riêng hạt lép thì 110 ngày.

  • Lúc thu hoạch không để trái bị rơi dập.

  • Thu hoạch xong dùng dung dịch ethephon 0,2% để nhúng giúp trái chín đều hơn.

Khác phục sầu riêng bị sượng trong quá trình trồng và chăm sóc bà con nông dân cần tìm hiểu đặc điểm của từng giống sầu riêng khác nhau. Từ đó áp dụng biện pháp kỹ thuật chăm sóc hợp lý để trái đạt chất lượng và năng suất cao.

Nguồn: caygiongeakmat


Sầu riêng bị “sượng” là một trở ngại và là nổi băn khoăn rất lớn của nhà vườn trồng sầu riêng. Sầu riêng bị “sượng” được định nghĩa bởi Nakasone và Paull (1998) là hiện tượng rối loạn sinh lý làm cho phần ăn được (cơm) bị cứng, có màu nâu, không có màu vàng tươi hay màu sắc không đồng đều.

Hiện tượng sầu riêng bị “sượng” thường gặp ở đồng bằng sông Cửu Long khác nhau tùy theo giống.

– Giống sầu riêng Monthong thường gặp hiện tượng cơm cứng, cơm cứng và mất màu hay cơm bị nhão. 

– Trên giống Sầu riêng RI 6 hiện tượng sượng cơm chủ yếu là “cháy múi”, phần cơm có màu nâu hay bị biến dạng.

– Giống sầu riêng Sữa Hạt Lép hiện tượng sượng chủ yếu là cơm nhão, mềm. Hiện tượng cháy vách múi, cơm phát triển không đều hay “cơm trong” có xuất hiện nhưng rất ít.

– Sầu riêng Khổ Qua xanh thường xuất hiện hiện tượng nhão cơm. Cơm rất mềm, không thể cầm bằng tay được. Hiện tượng nhão cơm thường xuất hiện trong mùa mưa, sau những đợt mưa lớn.

– Ngoài những hiện tượng sượng như mô tả trên còn có hiện tượng “sượng bao” là phần cơm phía trong tiếp giáp với vách múi có màu trắng, cứng nhưng bên ngoài vẫn mềm. Ngoài ra, cũng có trường hợp “sượng” do cơm trái có màu sắc vàng, trắng không đồng đều như “da lợn”, phần cơm có màu trắng thường hơi cứng hơn so với phần có màu vàng.

Nhìn chung, dù trái sầu riêng bị “sượng” theo hình thức nào thì phẩm chất trái cũng giảm và không còn giá trị thương phẩm nữa.

Hình 1 Hiện tượng sượng cơm trên giống sầu riêng Mon Thong: a) Cơm cứng, có màu sắc hơi nhạt; b) Cơm trái có màu trắng, cứng so với cơm có màu vàng, mềm ở múi không sượng; c) Cơm bị nhão 

Hình 2 a) Hiện tượng cháy múi trên giống sầu riêng RI 6; b) Cháy múi và nhão cơm trên giống sầu riêng Sữa Hạt Lép; c) Nhão cơm trên giống sầu riêng Khổ Qua Xanh.

1. Nguyên nhân

Theo tài liệu nghiên cứu của một số nước như Thái Lan thì giống không hoàn toàn là yếu tố quyết định mà chủ yếu là do biện pháp canh tác của nhà vườn làm cho sầu riêng bị “sượng”. Một số nguyên nhân gây ra hiện tượng sượng cơm sầu riêng được liệt kê như sau:

Sự cạnh tranh dinh dưỡng trong quá trình phát triển trái

Trong giai đoạn 8 – 12 tuần sau khi đậu, trái phát triển phần cơm rất mạnh, có thể đạt 16 g/trái/ngày nên khi cây ra đọt non sẽ xảy ra tình trạng cạnh tranh chất dinh dưỡng giữa sự phát triển của đọt non và cơm trái mà sự huy động chất dinh dưỡng cho sự phát triển của đọt non thường mạnh hơn cơm trái nên cơm trái không phát triển bình thường dẫn đến hiện tượng “sượng”.

Sự ra đọt non trong giai đoạn trái phát triển thường liên quan đến kỹ thuật bón phân và quản lý nước. Bón dư thừa phân, đặc biệt là phân đạm sẽ  kích thích sinh trưởng làm cho cây sầu riêng ra đọt non.

Ra hoa và đậu trái nhiều đợt cũng gây ra sự cạnh tranh chất dinh dưỡng giữa hoa và trái non với sự phát triển trái làm trái bị sượng.

Môi trường

Ở đồng bằng sông Cửu Long do mực thủy cấp cao nên quản lý nước trong vườn sầu riêng trong giai đoạn trái phát triển là yếu tố quan trọng có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng trái sầu riêng. Mưa hay tưới nước quá nhiều cũng thúc đẩy cây ra đọt non.

Mưa nhiều, mực thủy cấp trong mương cao làm gia tăng ẩm độ đất, cây hút nhiều nước là nguyên nhân gây ra hiện tượng cơm nhão và kích thích cây ra đọt non gây ra sự cạnh tranh dinh dưỡng với trái đang phát triển.

Ẩm độ đất cũng là yếu tố quan trọng quyết định sự ra hoa nên quản lý nước trong vườn tốt là yếu tố giúp cho sầu riêng ra hoa sớm và tập trung hơn ở những vườn không có quản lý nước.

Thông thường, nếu để ra hoa tự nhiên, cây sầu riêng sẽ ra hoa thành hai hay nhiều đợt hoa, nên xuất hiện sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa hoa và trái non, hoa và trái trưởng thành và sự cạnh tranh giữa trái non và trái trưởng thành.

Đặc điểm của cây và kích thước trái

Cây sầu riêng nhân giống bằng hột, cây còn tơ, mới ra trái một hai năm được ghi nhận dễ bị sượng hơn cây trồng bằng phương pháp nhân giống vô tính hay cây trưởng thành.

Nguyên nhân được giải thích là do những cây này sinh trưởng mạnh, dễ ra đọt non nên gây ra hiện tượng cạnh tranh dinh dưỡng trong quá trình phát triển trái.

Hiện tượng sượng sẽ giảm dần khi cây trưởng thành. Trái có kích thước lớn cũng dễ bị sượng hơn trái nhỏ

Rối loạn dinh dưỡng

Sự mất cân bằng trong trái cũng có thể là nguyên nhân gây ra hiện tượng rối loạn sinh lý trong trái, trong đó mặc dù chưa có kết luận về sự liện hệ giữa hiện tượng trái chín không đồng đều với dinh dưỡng khoáng nhưng có những chỉ thị cho thấy can – xi và ma – nhê là hai chất có ảnh hưởng đến hiện tượng trái chín không đồng đều (Anon, 1993).

Hiện tượng cháy múi được cho là do thiếu chất Bo. Sự mất cân bằng giữa can-xi, ma-nhê và kali cũng là yếu tố gây ra hiện tương cứng cơm và mất màu trên giống sầu riêng Monthong.

Kali có tương quan nghịch với can-xi và ma-nhê. Bón nhiều phân kali nhưng thiếu can-xi và ma-nhê cũng gây ra sự mất cân bằng dinh dưỡng và làm cho sầu riêng bị sượng.

Theo khuyến cáo của các tài liệu nước ngoài thì bón phân có chứa chlor (như phân KCl hay các loại phân hỗn hợp N:P:K có chứa nguyên liệu là KCl) cũng là nguyên nhân làm cho sầu riêng bị sượng.Có lẽ do nguyên tố chlor làm cho cơm trái sầu riêng tích nhiều nước, làm giảm phẩm chất cơm.

2. Biện pháp khắc phục

Qua một số nguyên nhân trình bày trên, để khắc phục hiện tượng sượng cơm trái sầu riêng nhà vườn nên áp dụng các kỹ thuật như sau:

Giảm sự cạnh tranh dinh dưỡng với trái

– Hạn chế sự ra đọt non trong giai đoạn phát triển trái bằng cách phun phân MKP (0-52-34) với liều lượng 50 – 100 g/10 lít nước hoặc Nitrat Kali (KNO3) với liều lượng 150 g/10 lít nước, phun đều lên hai mặt lá, 7 – 10 ngày/lần trong giai đoạn từ 3 – 12 tuần sau khi đậu trái.

– Bón phân đúng: không nên bón thừa trong giai đoạn phát triển trái, đặc biệt là phân đạm, không dùng phân có chứa Chlor như phân KCl. Khi sử dụng phân hỗn hợp N:P:K nên chú ý thành phần kali trong phân không chưa KCl. Cây sầu riêng cần nhiều kali, đặc biệt là giai đoạn trái trưởng thành và chín, bón đủ kali sẽ làm cho cơm có màu vàng đậm, vị ngọt hơn.

– Nên kích thích cho cây sầu riêng ra hoa tập trung và đồng loạt để hạn chế sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa hoa với sự phát triển trái và sự cạnh tranh giữa trái non và trái lớn.

Ra hoa đồng loạt cũng giúp trái chin tập trung, thu hoạch cùng lúc sẽ hạn chế sự tập trung dinh dưỡng cho những trái thu hoạch sau cùng. Nên cắt bỏ toàn bộ hoa hoặc trái non ra đợt hai nếu tỉ lệ ra hoa hoặc đậu trái thấp hay số trái ở đợt đầu vừa với khả năng mang trái của cây.

Quản lý nước

– Giữ mực nước trong mương vườn ở độ sâu 60 – 80 cm từ mặt líếp sau khi đậu trái nhằm không làm gia tăng ẩm độ đất. Giai đoạn trước khi thu hoạch 25 – 30 ngày nên rút nước trong mương khô cạn để thúc đẩy quá trình trưởng thành và chín của trái, phủ mặt liếp bằng plastic trong mùa mưa để hạn chế hiện tượng nhão cơm.

Trong giai đoạn thu hoạch nếu có mưa lớn nên ngừng thu hoạch, rút nước trong mương ra, sau 3 – 5 ngày mới thu hoạch trở lại.

– Nên kích thích cho cây ra hoa sớm và tập trung để có thể thu hoạch trong mùa khô sẽ ít bị sượng hơn trong mùa mưa.

Bón phân qua lá

Phun phân bón lá có chứa Bo giai đoạn 15 – 20 ngày sau khi đậu trái để hạn chế hiện tượng cháy múi do thiếu chất Bo. Ngoài quy trình bón phân thích hợp cho trái phát triển đầy đủ cần bổ sung thêm các chất can-xi, ma-nhê và kali theo quy trình sau:

– Phun Ca(NO3)2 nồng độ 0,2% giai đoạn 2 tháng sau khi đậu trái

– Phun Mg(SO4) nồng độ 0,2% giai đoạn 15 ngày sau khi phun Ca(NO3)2

– Phun KNO3 nồng độ 1% giai đoạn 01 tháng trước khi thu hoạch

Thu hoạch và xử lý sau thu hoạch

– Thu hoạch trái đúng độ chín, 115 -120 ngày sau khi đậu trái đối với sầu riêng Monthong, 105 – 110 ngày đối với sầu riêng Sữa Hạt Lép. Tránh làm cho trái bị dập hay tiếp xúc với đất sẽ dễ bị nhiễm bệnh thối trái.

– Nhúng trái nhanh vào dung dịch ethephon ở nồng độ 0,2% để kích thích trái chín đều, giảm hiện tượng sượng “dâm”. Để trái nơi khô, mát, cho trái chín tự nhiên, không đậy kín để tránh cho vỏ trái không bị mềm và chuyển sang màu vàng sáng, thị trường không ưa chuộng.

Tóm lại, hiện tượng sượng cơm trái sầu riêng khác nhau tùy giống, cần phân biệt rõ để có biện pháp khắc phục thích hợp.